fot. Dorota Koperska
Michał Urbaniak zmarł nagle 20 grudnia. W ubiegłym roku przebył drobną operację serca, w wyniku której zapadł w pięciodniową śpiączkę farmakologiczną. Po opuszczeniu szpitala przechodził długą rehabilitację. O śmierci artysty, za pośrednictwem mediów społecznościowych, poinformowała jego żona ‒ Dorota Urbaniak. Miał 82 lata.
Urbaniak urodził się w 1943 roku w Warszawie, skąd szybko trafił do Łodzi i tam właśnie stawiał pierwsze muzyczne kroki. Już w wieku sześciu lat rozpoczął naukę na skrzypcach, później natomiast samodzielnie próbował grać na saksofonie. W Łodzi odebrał klasyczne kształcenie muzyczne, równolegle próbując swoich sił w jazzie. Początkowo występował z D.K. Pierwszy Maja’s All Stars oraz dixielandową grupą Tiger Rag oraz dowodzonych przez Nadrzeja Trzaskowskiego The Wrockers, z którymi w 1962 roku po raz pierwszy trafił do Stanów Zjednoczonych. W 1969 roku założył autorską Gupę Michała Urbaniaka. Przez jej skład przewinęli się Czesław Bartkowski, Adam Makowicz oraz wokalistka Urszula Dudziak, która dwa lata wcześniej została jego żoną. Małżeństwo przetrwało 18 lat i doczekało się dwóch córek: Katarzyny oraz Miki, również wokalistki jazzowej.
Przełomem w karierze Urbaniaka okazał się wyjazd do USA w 1973 roku. Podpisał wówczas kontrakt z wytwónią Culumbia Records, w której wydał między innymi płyty Atma i Fusion III. Od tej chwili miał okazję występować z gigantami amerykańskiego jazzu: Ronem Carterem, Lennym White'em, Larrym Coryellem, Billym Cobhamem, Marcusem Milerem. Jako jedyny Polak dotąpił zaszczytu pracy z Milesem Davisem (trębacz miał nazywać go „Polish fucking fiddler”), której efekty udokumentowane zostały na płycie Tutu z 1986 roku. W tym samym czasie powrócił do Polski z zamiarem wystąpienia na Jazz Jamboree. Od tej pory grywał na krajowych scenach regularnie.
Był aktywnym muzykiem aż do chwili feralnej operacji serca. Od 2005 organizował bezpłatne warsztaty instrumentalne oraz koncerty w ramach projektu „Urbanator Days”. Za rolę w filmie Mój rower (2012) otrzymał Orła (kategoria Odkrycie roku) oraz nagrodę dla najlepszego aktora na Festiwalu Filmowym w Tallinnie. Wystąpił epizodycznie w niedokończonym filmie Klecha, produkcji Pan T. (2019) oraz w serialu Świat według Kiepskich. W 2019 roku wydał album From Warsaw with Love. Zagrał także w dokumentach jazzowych Jazz Outsider (2022) i Na zawsze Melomani (2023). Stworzył również mizykę do wielu filmów, w tym do Pożegnania jesieni (1990), Manhattanu (1991) i Wielkich rzeczy (2001). Za muzykę do filmu Dług (1999) otrzymał Orła za najlepszą muzykę filmową i nagrodę za muzykę na 24. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.
W 2024 roku, w wydawnictwie Marginesy, ukazał się wywiad-rzeka Michaś, który z Urbaniakiem przeprowadził Jacek Górecki.
